เรื่องเล่าของธนบัตรพิมพ์และสูญหายที่พม่าและธนบัตรหมวดดอกจัน

ในปีพ.ศ. ๒๔๙๑ มีการพบธนบัตรแบบ ๙ ชนิดราคา ๑ บาท จำนวนหนึ่งที่มีลายมือชื่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง และผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย ออกใช้ในอำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ธนาคารแห่งประเทศไทยจึงได้สอบถามไปยังบริษัท Thomas De la Rue บริษัทฯ ชี้แจงว่าเป็นธนบัตรเสียที่ต้องทำลายแต่ถูกคนลักเอาไป ธนบัตรดังกล่าวพิมพ์ที่สาขาของบริษัทฯ ตั้งอยู่ที่ถนนแคมป์เบลล์ กรุงย่างกุ้ง ประเทศพม่า สาเหตุที่ให้ช่วยพิมพ์เพราะสะดวก รวดเร็ว และประหยัดค่าขนส่ง

ธนาคารแห่งประเทศไทยจึงมอบหมายให้ หลวงธนาทรพินิศ หัวหน้าฝ่ายออกบัตรธนาคาร เดินทางไปดูวิธีการควบคุมการพิมพ์ที่ประเทศพม่า จึงทราบว่านอกจากโรงพิมพ์แห่งนี้จะพิมพ์ธนบัตรชนิดราคา ๑ บาทแล้ว ยังพิมพ์ธนบัตรชนิดราคา ๕ บาท และ ๑๐ บาทด้วย โดยสำนักงานใหญ่ในประเทศอังกฤษเป็นผู้พิมพ์ลวดลายสีพื้นแล้วส่งมาพิมพ์เส้นนูนที่ประเทศพม่า ธนาคารจึงสั่งให้ระงับการพิมพ์ธนบัตรดังกล่าว เนื่องจากประเทศพม่ามีปัญหาความไม่สงบทางการเมือง อีกทั้งการส่งธนบัตรต้องขนส่งทางเรือผ่านมายังประเทศสิงคโปร์ เพราะประเทศพม่าไม่มีการเดินเรือจากกรุงย่างกุ้งมายังกรุงเทพฯโดยตรง จึงเป็นการเสี่ยงต่อการสูญหายระหว่างทางที่นำมาขนถ่ายที่ประเทศสิงคโปร์

บริษัท Thomas De la Rue จึงยินยอมปฏิบัติตามส่งคืนเครื่องพิมพ์กลับไปยังเมืองบอมเบย์ ประเทศอินเดีย ส่งกระดาษ หมึกพิมพ์ แม่พิมพ์ และธนบัตรที่จัดพิมพ์แล้วบางส่วนกลับคืนไปยังสำนักงานใหญ่ในประเทศอังกฤษ ในขณะขนส่งอุปกรณ์การพิมพ์ธนบัตรและลำเลียงธนบัตรลงเรืออยู่นั้นปรากฎว่า เรือลำหนึ่งได้จมลงในแม่น้ำอิรวดี ทำให้ธนบัตรชนิดราคา ๒๐ บาท หมวดดอกจัน ( * ) 1 หีบหนึ่ง จำนวน ๕๐,๐๐๐ ฉบับ (หมวดหมายเลข ๒๑๑๐๐๑ – ๒๖๑๐๐๐) จมหายไป ภายหลังมีผู้เก็บได้และนำเข้ามาใช้ในประเทศไทย โดยปลอมรายมือชื่อรวมทั้งเลขหมวดในธนบัตร จึงทำให้ทราบเพิ่มเติมว่า

โรงพิมพ์ที่กรุงย่างกุ้งยังพิมพ์ธนบัตรชนิดราคา ๒๐ บาท หมวดดอกจันอยู่ด้วย
ธนบัตรที่ถูกลักจากโรงพิมพ์และนำเข้ามาใช้ในประเทศไทย รวมทั้งธนบัตรหมวดดอกจันนี้ ไม่ถือว่าเป็นธนบัตรที่ใช้ถูกต้องตามกฎหมาย บริษัท Thomas De la Rue ได้ชดใช้เงินให้กับธนาคารแห่งประเทศไทย เพื่อเป็นค่าแลกเปลี่ยนในกรณีที่ประชาชนนำธนบัตรดังกล่าวมาขอแลกคืนโดยสุจริต

1ธนบัตรดอกจัน หรือ Asterisk คือธนบัตรที่พิมพ์เตรียมไว้สำหรับใช้ทดแทนธนบัตรที่พิมพ์เสียทุกชนิดราคา โดยพิมพ์เครื่องหมายดอกจันสีแดงแทนอักษรและหมายเลขกำกับหมวด บริษัท Thomas De la Rue เป็นผู้เสนอวิธีการนี้ เนื่องจากจะช่วยให้พิมพ์ได้รวดเร็วและลดการผิดพลาดในการพิมพ์ลง ซึ่งเดิมจะพิมพ์ธนบัตรขึ้นใหม่ โดยมีหมวดและเลขหมายเดียวกับธนบัตรที่เสีย ธนบัตรหมวดดอกจันใช้เฉพาะธนบัตรแบบ ๙ เพียงแบบเดียวเท่านั้น ปัจจุบันโรงพิมพ์ธนบัตร ธนาคารแห่งประเทศไทยใช้ธนบัตรหมวดอักษร พ เป็นธนบัตรทดแทน

About the Author

moca

Leave a Reply